ما حرام است . شارح ( ره ) مىفرماين : مثل اينكه قسمشان مشتمل بر [ اب ] و [ ابن ] و نظير آن باشد يعنى بگويند قسم به پدر عيسى عليه السلام ، يا قسم به فرزند خدا يعنى عيسى كه البته در اين صورت حاكم نميتواند چنين قسمى به آنها داده و ايشان را در خوردن آن مجاز قرار دهد ولى در غير اين صورت ايرادى نيست و بر همين معنى محمول است آن‌چه از مولانا امير المؤمنين على عليه السلام نقل شده كه حضرتش يهودى را به تورات قسم دادند . ولى از برخى فقهاء اشكالى در اين مقام شده كه به نظر وجيه مىآيد و آن اينكه فرموده‌اند : بعضى از كفار همچون زردشتيان منكر خداوند هستند و او را به عنوان خالق نور و ظلمت نمىدانند بنابراين براى قسم بلفظ جلاله حرمت و عظمتى قائل نيستند لاجرم در قسم خوردن به آن احساس هيچگونه مسئوليّت و خلافى نكرده و خود را در كلفت نمىبينند از اين‌رو اين قسم اثرى ندارد . شارح ( ره ) مىفرماين : اگرچه اشكال مذكور چنانچه گفته شد وجيه به نظر مىرسد ولى مورد منصوص بوده و همانطورى كه قبلا روايتش نقل شد امام عليه السلام فرمودند يهودى و نصرانى و مجوسى را به غير اللّه قسم ندهيد . قوله : لانكارهم له : ضمير جمع به [ بعض الكفار ] و ضمير [ له ] به اللّه راجع است چنانچه دو ضمير در [ فلا يرون له ] نيز